نوشته‌ها

نکاتی که در قرارداد پیمانکاری باید رعایت کنیم

اگر مدیر یا مشاور حقوقی در یک شرکت پیمانکاری هستید و خدمات قابل ارائه توسط شما ایجاب می‌کند که با شرکتهای معظم، سازمانهای دولتی و یا بنگاههای بزرگ قرارداد پیمانکاری داشته باشید، حتما تجربه کردید که همکاری با این شرکتها همواره از پیچیدگی‌های حقوقی برخودار هست

 

من در این یادداشت، شش نکته را فهرست وار اشاره میکنم و به گمانم توجه به این چند نکته میتواند تا حدی از ریسکهای حقوقی شما را کاهش دهد:

۱- معضل قرارداد پیمانکاری یکجانبه

اول اینکه شما به احتمال خیلی زیاد نمی‌توانید قرارداد را مطابق با منافع خودتان ویرایش کنید. قابل پیش بینی است که در پاسخ به ایرادات و کامنتهای شما بگویند که بروکراسی تغییر قرارداد زیاد است و یا نمی‌توانند با هر پیمانکار با متن مستقلی قرارداد ببندند.

حتی در فرضی که آن سازمان قائل به انصاف و رفتار حرفه‌ای باشد، باز هم قرارداد بیش از آنکه تامین کننده منافع شما باشد، در راستای منافع آن شرکت یا سازمان تدوین خواهد شد. بنابراین تمرکز خود را در شناخت ریسک‌های حقوقی و قراردادی بگذارید. شاید امکان تغییر نباشد اما شناخت آن ضرورت دارد.

داشتن یک جدول شکست تعهدات بسیار کارگشاست، بهتر است در این زمینه از یک مدیرقرارداد و یا مدیرپروژه مسلط بر امور قراردادی استفاده کنید تا همه چیز را به دقت کنترل کند.

۲- مکاتبات اجرایی، از حیث حقوقی بسیار مهم است

ریسک‌های حقوقی را در مکاتبات و مستندات حین اجرای پروژه تا حد ممکن مدیریت و مرتفع کنید. بسیاری از صورتجلسه‌ها و مکاتبات اجرایی مابین کارفرما و مجری می‌تواند ابهامات را در راستای منافع شما روشن کند.

اگرچه انتظار می‌رود در سمت کارفرما هم یک تیم مسلط حقوقی بر این مکاتبات نظارت داشته باشند اما واقعیت این است که سازمانهای و شرکتهای بزرگ عمدتا چنین فرصتی ندارند و مستندات حین اجرای پروژه می‌تواند بسیار کارگشا باشد به شرط آنکه از این فرصت به خوبی استفاده کرده باشید.

این فرصت قرار نیست برای سرپیچی از قرارداد پیمانکاری استفاده شود اما می‌تواند در تفسیر، تعمیم، تخصیص و یا تغییر مجاز، مورد بهره برداری باشد. هرکدام از این کلمات کارکرد متفاوتی دارد که فرض ما آشنایی شما با اصطلاحات بوده.

۳- کتاب مقدس کارفرما را بخوانید و بدانید

در شرکتهای معظم و بالاخص در مجموعه‌های دولتی و شبه دولتی، مقررات داخلی و دستورالعمل‌های اجرایی مانند کتاب مقدس است! هیچ کس نمیتواند از آن سرپیچی کند و یا اگر هم بتواند، ریسک سرپیچی بسیار زیاد خواهد بود.

می‌دانم این راه ساده نیست اما سعی کنید حتی المقدور به دستورالعمل‌های داخلی کارفرما دسترسی داشته باشید. آیین نامه معاملات در این حوزه، شاه بیت محسوب می‌شود.

یک فوت در کوزه هم یادگار داشته باشید؛ ترفند دسترسی این است که اگر در قرارداد ملزم به رعایت ضوابط داخلی کارفرما شدید، حق دارید که بخواهید این ضوابط برای شما تبیین شود. اگر از کتاب مقدس کارفرما باخبر باشید، می ‌توانید از حقوق خودتان بهتر دفاع کنید.

۴- شکایت گره است نه گره گشایی!

فکر دعوی و شکایت را از سرتان بیرون کنید. به لطف روند فرسایشی دادرسی و موکول بودن هزینه‌های آن بر دوش خواهان (لااقل تا موعد صدور رای) هیچ شرکت بزرگی از اینکه خوانده دعوا باشد ترس ندارد. تهدید به شکایت برای چنین کارفرماهایی اساسا تهدید به حساب نخواهد آمد.

سعی کنید حقوق خودتان را در مذاکرات اولیه، انعقاد قرارداد، صورتجلسه‌های تکمیلی و مستند سازی‌های حین اجرای پروژه و مستندات تحویل و… حفظ کنید. به زبان ساده، خودتان در حین کار به داد خودتان برسید، چون فریاد رس بیرونی سرش بسیار شلوغ است!

۵- با حرفه‌ای ها کار کنید و از قلدرها پرهیز داشته باشید

با شرکتها و سازمانهایی که به هیچ عنوان حاضر به رعایت حقوق شما نیستند کار نکنید! پیمانکارانی که قراردادهای یکجانبه و ترکمانچای‌گونه را امضا کردند، به مرور زمان این عادت ناپسند را در سمت کارفرما نهادینه کرده‌اند که می‌شود در قرارداد زور گفت! به درآمد کمتر اکتفا کنید اما کارفرمایان قلدر را با امضای قراردادهای یکسویه حمایت نکنید.

کارفرما و پیمانکار در توسعه فرهنگ کسب و کار یکدیگر تاثیر مستقیم دارند و شمایید که می‌توانید آنقدر حرفه‌ای کار کنید که کارفرما نیاز به ارتقاء خود ببیند. میدانم در بازار انحصاری ایران، پیاده سازی این شرط کمی خیالی به نظر می‌رسد اما برای رشد باید جنگید

۶- نزد کارفرما نماینده ثابت داشته باشید

در مدیریت قراردادهای پیمانکاری این بسیار تاثیر گذار است که نماینده ثابت داشته باشید! در جلسات متعددی شاهد بودم که شرکتهایی که در هر جلسه با یک نماینده حاضر می‌شوند عمدتا نمی‌توانند از حقوق خود درست دفاع کنند. بالاخص که قرارداد پیمانکاری علی القاعده در گروه قراردادهای بلندمدت شناخته می‌شود و نیازمند تعامل چندماهه و بعضا چندساله با کارفرماست.

علت هم روشن است، بخش زیادی از اطلاعات همواره به صورت شفاهی باقی می‌ماند و با تغییر نماینده شما باید از صفر شروع کنید. بعلاوه تعاملات فردی بسیار موثر است و نماینده شما مانند یک سفیر سیاسی باید با دیپلماسی کسب و کار آشنا باشد

پاورقی:

اگر موارد بیشتری به یادم آمد حتما به این یادداشت اضافه خواهم کرد. شما هم اگر ایده و تجربه‌ای داشتید لطفا در کامنت‌ها بفرمایید